O menopauzie
Utrzymanie zdrowia
Słownik
Częste Pytania
Pomocne badania
Badania krwi i ciśnienie
Badanie gęstości kości
Badanie piersi
USG macicy i badanie ginekologiczne
Wymaz z szyjki macicy
Pomocne leczenie
Uaktualnienia
Linki
Kontakty
|
Kobieta, badając regularnie własne
piersi, może stwierdzić, czy nie występuje
bolesność, a także może łatwiej wyczuć
wszelkie zmiany. Kluczową sprawą przy samokontroli
piersi jest nauczenie się jak wyczuwać zmiany. Większość
kobiet posiada wystarczającą wiedzę na temat
samokontroli, jednak wiele z nich nadal nie wie, jak należy
prawidłowo przeprowadzać tego rodzaju badania.
Nieprawidłowo przeprowadzone badania mogą być
tak szkodliwe, jakich zaniechanie, jako że mogą
przyczynić się do fałszywego poczucia bezpieczeństwa.
Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do
prawidłowej techniki samokontroli piersi, najlepiej wyjaśnić
je ze specjalistą. Kobiety mogą uzyskać wiedzę
i nauczyć się prawidłowej metody samokontroli
podczas klinicznych badań piersi przeprowadzanych przez
specjalistę.
Podajemy dokładne informacje na temat przeprowadzania
samokontroli piersi, oraz służymy linkami z pokazem
video, w którym demonstrujemy właściwą technikę.
Kiedy najlepiej badać piersi?
Kobiety przed menopauzą: Zmiany hormonalne spowodowane
cyklem menstruacyjnym mogą powodować, że piersi
są powiększone i mają strukturę guzkowatą.
Kobiety miesiączkujące powinny przeprowadzać
samokontrolę piersi w czasie od kilku dni do tygodnia po
zakończeniu cyklu miesięcznego (po miesiączce),
kiedy piersi są mniej bolesne i nie są powiększone.
Kobiety po menopauzie: powinny przeprowadzać samokontrolę
piersi co miesiąc tego samego dnia. Proponujemy wybrać
dzień, który będzie łatwy do zapamiętania,
np. pierwszy czy piętnasty dzień każdego miesiąca
i ustalić, że ten dzień poświęcamy co
miesiąc na samokontrolę piersi.
Kobiety stosujące doustne środki
antykoncepcyjne powinny przeprowadzać samokontrolę
piersi w dniu, w którym zaczynają nowe opakowanie
tabletek.
| Tabela
I: Zmiany w gruczole sutkowym i niepokojące
oznaki, na które należy zwrócić szczególna
uwagę podczas samokontroli piersi |
- wszelkie
nowo pojawiające się guzki lub
stwardnienia w obrębie piersi lub pachy
- wszelkie
guzki lub zgrubienia, które nie kurczą się
i nie zmniejszają się po następnej
miesiączce
- wszelkie
zmiany wielkości, kształtu i symetrii
piersi,
- zgrubienie
lub obrzęk piersi
- wszelkie
dołki, pomarszczenia i zagłębienia
w piersi
- dołki,
podrażnienie skóry oraz inne zmiany w skórze
piersi czy sutka
- zaczerwienienie
lub zmiany na skórze sutka lub piersi
- wydzielina
z sutka (płyn wydobywający się z
sutka inny niż mleko), zwłaszcza, gdy
zauważamy w niej obecność krwi, lub
gdy jest przejrzysta i lepka, ciemna lub pojawia
się bez ściskania sutka
- bolesność
lub ból w sutku
- wciągnięcie
sutka do środka: schowanie lub wciągnięcie
sutka do środka, lub zmiana kierunku
- wszelkie
inne zmiany w piersi, które mogą budzić
niepokój
|
Jak przeprowadzać samokontrolę
piersi?
W trakcie badania oceniamy zarówno wygląd, jak i macamy
całą pierś i rejon klatki piersiowej. Kolejne
etapy można przeprowadzać w dowolnej kolejności,
ważne jest natomiast, aby żadnego z nich nie pominąć.
Badanie należy przeprowadzać opuszkami ( nie
koniuszkami) trzech środkowych palców. Czas trwania
badania zależy od wielkości piersi, lecz na ogół
uważa się, że na samokontrolę piersi należy
poświęcić około 15 do 20 minut raz w miesiącu.
Badanie należy przeprowadzać za każdym razem
dokładnie w ten sam sposób, sprawdzając cały
rejon piersi i porównując z obserwacjami w poprzednim
miesiącu. Zaleca się prowadzić dzienniczek, w
którym co miesiąc należy zapisywać spostrzeżenia.
Badania piersi należy przeprowadzać w następujący
sposób:
- w
kierunku spiralnym lub okrężnym tworząc
koncentryczne koła o coraz mniejszym promieniu schodzące
się spiralnie począwszy od zewnętrznych
brzegów piersi i kończąc na sutku
- pionowo
lub "w górę i w dół" (lub "w
kwadrat"), obejmując obszar całej piersi
- podzielić
pierś na ćwiartki i badać każdą z
nich kolejno w kierunku do środka i na zewnątrz
Badając
pierś w powyższy sposób, należy stosować
nacisk o co najmniej trzech zróżnicowanych stopniach
(lekki, średni i mocny) oraz zataczać niewielkie kręgi
ruchami masującymi. Samokontrolę piersi należy
przeprowadzać w ciepłym pomieszczeniu lub pod
prysznicem z ciepłą wodą, tak, aby tkanka
piersi była rozluźniona i łatwiejsza do
badania. Chłodne powietrze i zimna woda powodują
skurcz piersi i sutka, co utrudnia badanie. Pierś należy
oglądać przed lustrem w dobrym oświetleniu.
Należy zwrócić szczególną uwagę na
zmiany w wielkości, kształcie i położeniu,
zagłębienia lub wciągnięcie skóry, czy
sutki nie są wypchnięte lub zniekształcone, a
także na inne zmiany w obrębie sutka,
zaczerwienienia, obrzęki lub inne. Na ogół większość
kobiet ma jedną pierś większą lub o nieco
innym kształcie, co jest normalne.
Piersi należy oglądać w lustrze
przyjmując następujące cztery pozycje:
- z
ramionami luźno po bokach
- z
ramionami uniesionymi nad głową lub z dłońmi
za głową
- z
dłońmi naciskającymi mocno na biodra, tak,
aby mięśnie klatki piersiowej były napięte
- nachylając
się do przodu z dłońmi na biodrach.
Piersi
należy macać w dwóch pozycjach, leżącej i
stojącej.
Badanie piersi w pozycji leżącej:
- W
pozycji leżącej pod prawym barkiem umieszczamy
poduszkę lub zwinięty ręcznik, a prawą
rękę unosimy nad głowę.
- Dokładnie
obmacujemy całą prawą pierś opuszkami
trzech środkowych palców lewej dłoni, sprawdzając,
czy nie pojawiły się w niej żadne guzki,
zmiany lub nieprawidłowości.
- Naciskamy
na tyle mocno, żeby wyczuć dokładnie całą
pierś. Nieco twardszy dolny brzeg piersi jest
zjawiskiem normalnym.
- Dokładnie
zbadać pierś stosując trzy techniki
przedstawione powyżej: do góry i na dół,
spiralnie i ćwiartkami.
- Powtórzyć
badanie drugiej piersi.
Samokontrola
piersi w pozycji stojącej lub w pozycji stojącej pod
prysznicem:
Powtórzyć procedurę badania w pozycji leżącej
opisaną powyżej. Około połowa guzów
piersi występuje w górnej zewnętrznej ćwiartce.
Badanie w pozycji stojącej można przeprowadzić
pod prysznicem, gdy skóra jest pokryta mydłem. Czasami
łatwiej jest wyczuć zmiany, gdy skóra jest wilgotna
i śliska.
- Podnieść
ramię nad głowę lub umieścić prawą
rękę za głową. Lewą ręką
zbadać prawą pierś stosując metodę
opisaną powyżej dla badania w pozycji leżącej.
- Obmacać
pierś opuszkami palca wskazującego i środkowego
przesuwając koliście się od zewnętrznego
obwodu do środka. Naciskać łagodnie starając
się wyczuć guzki. Badając sutek, zwrócić
uwagę na wydzielinę.
- Zbadać
także obszar wokół biustu i pod pachą.
Rejon ten także obfituje w tkankę gruczołu
piersiowego, a także węzły limfatyczne, których
nie można pominąć w badaniu.
- Powtórzyć
badanie lewej piersi prawą ręką.
Należy
pamiętać, że około połowa nowotworów
piersi występuje w górnej zewnętrznej części
biustu w kierunku pachy (patrz ilustracja). Około 41%
nowotworów piersi jest zlokalizowanych w górnej zewnętrznej
ćwiartce, a 34% w rejonie za sutkiem.
Rys. 1 Rysunek posiadamy dzięki
życzliwości AMA
Mamografia (M. Gambacciani)
Badanie mamograficzne powinno uzupełniać
comiesięczną samokontrolę piersi i coroczne
badania przeprowadzone przez specjalistę w celu
wykrycia raka piersi w najwcześniejszym stadium.
Mamografia jest techniką radiologiczną o niskiej
dawce napromieniowania stosowaną do badań zarówno
tych kobiet, które nie stwierdziły żadnych
zmian, jak i tych, u których te zmiany występują.
Zaleca się przechowywać mamogram w celu porównania
z badaniami wykonanymi w okresie późniejszym.
Podczas badania pacjentka rozbiera się do pasa, a odsłonięta
pierś jest umieszczana pomiędzy dwie plastykowe
płytki. Płytki te są następnie przybliżane
do siebie, żeby spłaszczyć tkankę
gruczołu piersiowego. Przez lata opowiadano nam,
że jest to badanie całkowicie bezbolesne, lecz
powiedzmy sobie prawdę, nie jest to całkiem tak.
Podczas badania odczuwamy pewien dyskomfort, lecz nie jest
uczucie nie do zniesienia i trwa zaledwie kilka sekund.
Jednak niektóre kobiety odczuwają ból jeszcze przez
kilka dni, wówczas mogą być pomocne środki
przeciwbólowe.
W typowym badaniu mamograficznym wykonuje się dwa zdjęcia
każdej piersi (jedno z góry, jedno z boku).
Otrzymany obraz jest natychmiast oceniany przez radiologa,
który decyduje, czy potrzebne są jeszcze jakieś
inne badania - prześwietlenie lub być może
USG piersi. Jeśli stwierdza się jakiekolwiek
zmiany, takie jak guzki, asymetria, zmiana w stosunku do
wcześniejszych mamogramów, zmiany w obrębie
skory, powiększenie węzłów limfatycznych,
można zlecić dalsze badania. Mogą one
obejmować badania sonograficzne piersi, pobranie
próbki z guzka - biopsja igłowa lub konsultację
u lekarza specjalisty (chirurg, endokrynolog)
Rysunek 2
USG
piersi (M. Gambacciani)
Sonografia jest skuteczną metodą
obrazowania piersi. W porównaniu z konwencjonalną
mamografią i mamografią przeprowadzona metodą
rezonansu magnetycznego, badanie USG nie pokazuje szczegółów
(rozmieszczenia przestrzennego) i czasami może nie być
w stanie zarejestrować niewielkich zmian, które są
widoczne w mamografii. Tak więc USG piersi nie jest
metodą zalecaną do badań przesiewowych.
Metoda ta jest czasami stosowana do oceny
zmian w piersiach stwierdzonych podczas mamografii
kontrolnej lub diagnostycznej, czy też podczas badań
fizykalnych. USG nie ukazuje niewielkich złogów
wapnia, które mogą być pierwszą oznaką
zmian nowotworowych. Jednak metoda ta jest przydatna w
ocenie niektórych guzków piersi i jest jedynym sposobem
stwierdzenia obecności torbieli (zawierającej płyn)
bez konieczności aspirowania zawartości (pobrania
próbki) za pomocą igły. Nie ma możliwości
dokładnego zdiagnozowania torbieli na podstawie wyłącznie
badania fizykalnego. USG umożliwia uzyskanie obrazu
piersi prawie pod każdym kątem. Jak wspomniano
uprzednio, USG jest przydatną metodą, gdy istnieje
konieczność przeprowadzenia biopsji celowanej
(pobrania próbki) ze zmian w piersiach w celu potwierdzenia
lub wykluczenia ich ewentualnego charakteru nowotworowego.
Rysunek 3
|
