The Menopause Web Reference

"Nigdy nie byłam fanatyczką zdrowia. Całkiem przeciwnie : zawsze cieszyłam się życiem, dobrym jedzeniem, sympatycznym kielichem wina. Niestety, spoglądając w przeszłość chorobową mojej rodziny mogę stwierdzić, że nie mam dobrych genów. Od menopauzy zaczęłam mieć wiele drobnych problemów : nagłe, zwiększające się bicia serca, wysokie ciśnienie krwi, trudności z wchodzeniem po schodach, jakbym niosła plecak ważący 100 Kg. Zdałam sobie sprawę z tego, że muszę coś zrobić. Każdy mówi mi co mam robić dla dobra mojego serca, również zacząć przyjmować hormony, dla lepszego samopoczucia."

Sarah

Czy rzeczywiście choroby serca i naczyń krwionośnych są tak istotne u kobiet?

To nie jest argument, który można zlekceważyć. Serce jest bardzo wrażliwe, nie tylko na złamanie w przypadku miłości, ale również z przyczyn fizycznych, szczególnie u kobiet po menopauzie.
Niewielu o tym wie : choroby układu krążenia są podstawową przyczyną śmierci, nawet u płci pięknej, nie tylko u mężczyzn.
Także dla nas kobiet, zatrzymanie krążenia i udar są najbardziej prawdopodobnymi przyczynami zakończenia naszego życia.
Jest tylko jedna "pociecha". U kobiet, choroby układu krążenia występują około 10 lat później niż u mężczyzn.

Dlaczego menopauza wiąże się ze zwiększeniem zagrożenia chorobami układu krążenia?

Różne są przyczyny :

Przede wszystkim, brak estrogenów powoduje zwiększenie poziomu frakcji LDL cholesterolu - "złego cholesterolu" - a zmniejszenie HDL cholesterolu", który jest frakcją ochronną.
Tendencja do zwiększenia poziomu trójglicerydów.
Te zmiany są większe u tych kobiet, które wykazują genetyczne predyspozycje do tego typu zmian stymulowanych np. przez brak estrogenów.
Obniżenie poziomu estrogenów modyfikuje także inne czynniki (np. tlenek azotu) regulujące stan napięcia bądź rozkurczu naczyń krwionośnych.
Im bardziej skurczone są tętnice, tym bardziej rośnie ciśnienie.
Jest ogólna tendencja do zwiększenia ciśnienia tętniczego po menopauzie. Jest to bardziej zaznaczone u kobiet w rodzinach których stwierdzano nadciśnienie.

Jest tylko jedno bardzo praktyczne przesłanie

Jeżeli wiesz o rodzinnym obciążeniu nadcisnieniem, musisz mierzyć często ciśnienie, i przede wszystkim, zastosować wszystkie możliwe środki profilaktyczne.

Są to :

Nie-palenie
Regularne ćwiczenia fizyczne
Małe spożycie alkoholu
Dieta bogata w owoce/warzywa
Rozluźnienie

[Do Góry]

Choroby układu krążenia

Autor:
C. Nappi
Gynaecologist
Aktualizacja: 21/02/2003

Choroby układu krążenia (ChUK) są najważniejszą przyczyną zgonu w krajach uprzemysłowionych. W USA śmiertelność z tego powodu sięga 50%, ale w niektórych regionach północnej Europy, takich jak Wielka Brytania, kraje Skandynawskie, jest jeszcze większa. Dla kontrastu, w europejskich państwach Śródziemnomorskich, krajach rozwijających się, ChUK są rzadsze.
W okresie płodności kobiety wydają się być chronione przed ChUK, ta ochrona wynika z działania estrogenów. Rzeczywiście, prawie przez całe życie mężczyźni są bardziej dotknięci ChUK niż kobiety. Współczynnik zachorowalności mężczyźni/kobiety w wieku 25-35 wynosi 3/1 i dochodzi do 1.7/1 w wieku 36-49. Dopiero w wieku 80 lat przyjmuje wartość 1/1. Ta ochrona stopniowo zanika po menopauzie i zagrożenie ChUK jest większe w przypadku kobiet po menopauzie niż przed menopauzą.

Dla zrozumienia zależności istniejących między ChUK a menopauzą, ważne jest zrozumienie tego co wiemy obecnie o przyczynach i mechanizmach prowadzących do ChUK (innymi słowy o etiologii i patogenezie ChUK). Głównymi objawami ChUK są zawał serca i udar mózgu.

Zawał serca to obumarcie niektórych komórek (najmniejszych jednostek czynnościowych żyjącego organizmu) mięśnia sercowego (myocardium) z powodu utrudnionego dopływu krwi (niedokrwienie) do określonych części serca. Podobnie, udar mózgu odnosi się do zniszczenia komórek w mózgu w następstwie zmniejszonego dopływu krwi. W obu przypadkach zniszczenie może prowadzić do nieprawidłowego funkcjonowania narządu, lub jego czynność może być częściowo a nawet całkowicie wyrównana przez pozostałe, niezniszczone części narządu.

Dlatego wiadomo, że ChUK wynikają z pierwotnych zaburzeń w tętnicach unaczyniających serce i mózg. Również inne narządy mogą być dotknięte niedokrwieniem, ale o wiele rzadziej niż serce czy mózg. Podstawową przyczyną zmniejszenia przepływu krwi w tętnicach (naczynia krwionośne dostarczające krew bogatą w tlen do różnych narządów) jest miażdżyca..

Miażdżyca jest procesem rozpoczynającym się zniszczeniem wewnętrznej warstwy ściany naczyniowej, tak zwanego śródbłonka (endotelium). Z chwilą uszkodzenia śródbłonka przyciąga on szczególny typ komórek krwi, monocyty.
Monocyty przechodzą przez powierzchnię śródbłonka i osadzają się w wewnętrznej błonie tętnicy, (intima) gdzie ulegają przekształceniu do makrofagów. Makrofagi posiadają zdolność do uwalniania szczególnych substancji zwanych cytokinami, które przyciągają inne monocyty a także komórki mięśniowe migrujące z warstwy środkowej (ściana mięśniowa tętnicy) do błony wewnętrznej. Zarówno makrofagi jak i komórki mięśniowe pochłaniają cholesterol związany z lipoproteinami o niskiej gęstości, przechodzący z krążącej krwi przez uszkodzony śródbłonek. Następstwem tego procesu jest tworzenie wewnątrz naczynia pasemka tłuszczowego składającego się z komórek wypełnionych tłuszczem. Mogą być one obecne także u dzieci i nie powodują zaburzeń, w wieku późniejszym mogą przekształcać się w małe fragmenty pozostałości, tak zwane blaszki miażdżycowe lub sklerotyczne, w procesie dalszego uszkadzania śródbłonka oraz migracji makrofagów i komórek mięśniowych.

Blaszka miażdżycowa składa się z pozostałości martwych komórek (makrofagów i komórek mięśniowych), kryształów cholesterolu, innych lipidów i wapnia a jest pokryta cienkim włóknistym nakryciem wpuklającym się do światła tętnicy.

Na końcu ściana tętnicy zajętej przez proces miażdżycowy staje się gruba i traci swą elastyczność: tętnica staje się stwardniała. Więc miażdżyca jest przyczyną stwardnienia naczyń i te dwa określenia nie są synonimami. W czasie gdy tworzy się blaszka miażdżycowa powoduje to zmniejszenie światła tętnicy i przepływ krwi w tym miejscu naczynia staje się turbulentny (zwykle krew płynie bardzo spokojnie). Działanie turbulentnego przepływu może zerwać cienkie włókniste nakrycie blaszki miażdżycowej i w końcu spowodować jej pęknięcie. Odsłonięta blaszka przyciąga płytki krwi, małe krwinki uczestniczące w rozpoczynaniu procesu krzepnięcia. Gdy płytki rozpoczną krzepnięcie krwi następuje tworzenie skrzepliny wewnątrz tętnicy. Ta skrzeplina krwi nazywa się skrzepem, który może jeszcze bardziej zmniejszyć światło tętnicy a nawet ją całkowicie zaczopować. Gdy jedna z tętnic zaopatrujących mięsień sercowy (tętnice wieńcowe) ulegnie zatkaniu, unaczyniona przez nią część serca przechodzi proces obumierania komórek zwany martwicą (nekroza). Martwica mięśnia sercowego nazywa się zawałem serca.

Zawał serca może być poprzedzony długimi okresami czasu kiedy podczas których zmniejszenie dopływu krwi do mięśnia sercowego powoduje epizody bólu zwanego dusznicą bolesną (angina pectoris). Następstwa zawału serca zależą od stopnia zwężenia światła naczynia, wielkości i lokalizacji niedokrwionej tkanki, i od tego czy następuje rekanalizacja (powtórne udrożnienie naczynia). U pacjenta występuje typowy ból, niewydolność serca a nawet może wystąpić nagły zgon.

Innym następstwem miażdżycy jest zatorowość.

Gdy niewielka część skrzepliny (zwana zatorem) jest przenoszona z prądem krwi może ona spowodować zatkanie jakiegokolwiek naczynia w organizmie. Taki proces nosi nazwę "zatorowości". Najbardziej wrażliwym na zatorowość narządem jest mózg, gdzie zatkanie naczynia może spowodować martwicę tkanki mózgowej w następstwie zmniejszenia przepływu krwi (zawał lub niedokrwienie mózgu) lub rozerwania naczynia (krwotok do mózgu). Zarówno niedokrwienie jak i krwawienie mózgowe prowadzą do objawów wypadowych czynności mózgowia, które noszą wspólną nazwę "udar mózgu".

W tym punkcie musi stać się jasne, że miażdżyca jest przyczyną dwóch głównych objawów ChUK: zawału serca i udaru mózgu.

Rozliczne badania wykazały, że następujące czynniki mogą sprzyjać indywidualnemu zagrożeniu miażdżycą (powszechnie zwane czynnikami zagrożenia):

Wysoki poziom całkowitego cholesterolu (powyżej 240 mg%)
Niski poziom lipoprotein o niskiej gęstości (HDL) cholesterolu (mniej niż 35 mg%)
Wysokie ciśnienie tętnicze krwi (powyżej 140/90 mm Hg)
Otyłość
Cukrzyca
Mała aktywność fizyczna
Palenie tytoniu
Nadużywanie alkoholu
Płeć męska
Przedwczesna menopauza
Rodzinne obciążenie ChUK
Wiek ponad 45 lat (tylko u mężczyzn)

Gdy się rozważa te czynniki zagrożenia, jasne jest, że niektóre z nich mogą być modyfikowane przez zdrowszy tryb życia, podczas gdy inne nie.

Rzeczywiście, wszyscy lekarze powinni sugerować swoim pacjentom obniżenie podaży cholesterolu w pożywieniu, dietę o małej zawartości tłuszczu, okresowe sprawdzanie ciśnienia krwi z próbą utrzymania ciśnienia w określonych normach, redukcję masy ciała przy nadwadze, pewien zakres aktywności fizycznej, zaprzestanie palenia i ograniczenie wypijania alkoholu.

Ważne jest zwrócenie uwagi na to, że zarówno płeć męska jak i przedwczesna menopauza są czynnikami zagrożenia ChUK. Wydaje się dlatego, że kobiety są chronione przed ChUK przez hormony typowe dla kobiet w wieku rozrodczym (lata między pierwszą miesiączką a menopauzą): estrogeny. Ta ochrona powinna stopniowo zanikać u kobiet po menopauzie.

Rzeczywiście, stężenia estrogenów obecne w czasie okresu rozrodczego kobiety wykazują wpływ na tendencję do zmniejszania się poziomów niekorzystnych lipidów w przeciwieństwie do poziomów korzystnych, które wzrastają. Takie poziomy estrogenów zwiększają eliminację wątrobową niekorzystnego cholesterolu i zmniejszają degradację korzystnego cholesterolu, którego poziom wzrasta w krążeniu. Ponadto, na poziomie ściany naczynia tętniczego estrogeny hamują wczesny etap tworzenia blaszki miażdżycowej, zmniejszając przechodzenie przez ściany naczyń cholesterolu związanego z lipoproteinami o niskiej gęstości. Inne pozytywne działanie estrogenów polega na indukowaniu relaksacji komórek mięśniowych ściany naczyniowej rozszerzających w ten sposób naczynia tętnicze. Ten proces jest związany ze zwiększeniem wytwarzania tlenku azotu (NO) ze śródbłonka (endotelium, tak zwany czynnik relaksujący zależny od śródbłonka). NO indukuje również zmniejszenie wskaźnika proliferacji komórek mięśniówki naczyniowej, inny ważny krok we wczesnym tworzeniu blaszki. Szereg czynników uczestniczących w procesie krzepnięcia pozostaje pod wpływem estrogenów. Ale nie obserwuje się istotnych klinicznie różnic w krzepnięciu krwi i fibrynolizie między kobietami przed- i po menopauzie. Cukrzyca, nadciśnienie i otyłość są innymi czynnikami zagrożenia ChUK, mogącymi ulegać modyfikacji, przynajmniej częściowo, pod wpływem działania estrogenów. Rzeczywiście, estrogeny mogą zwiększać wydzielanie insuliny (hormonu wydzielanego w trzustce, pozwalającemu przenikać glukozie do komórek ciała, który jest mniej skuteczny u chorych na cukrzycę) i mogą zmniejszać oporność na insulinę u kobiet chorych na cukrzycę, a zaprzestanie działania estrogenów po menopauzie jest związane z niewielkim zwiększeniem ciśnienia rozkurczowego krwi i masy ciała. Powyższe rozważania nasuwają sugestię, że podawanie estrogenów u kobiet menopauzalnych powinno zmniejszyć częstość występowania ChUK. W rzeczywistości, znane jest ponad 30 udokumentowanych badań epidemiologicznych potwierdzających ochronną rolę estrogenów przed ChUK u kobiet po menopauzie. Zagrożenie chorobami układu krążenia u kobiet po menopauzie leczonych estrogenami wydaje się być zmniejszone o połowę. Kobiety po menopauzie z dodatkowymi czynnikami zagrożenia (palenie, wysokie ciśnienie krwi, zaburzenia lipidów krwi) jeszcze bardziej potrzebują leczenia estrogenami. Również te kobiety po menopauzie, które już chorują na ChUK mogą odnieść korzyści z leczenia estrogenami (tak zwana prewencja wtórna) nawet jeżeli najnowsze badania epidemiologiczne u kobiet z chorobą wieńcową wydają się sugerować odmienne wnioski.

[Do Góry]

[Poprzedni Artykuł]

[Następny Artykuł]

Informacje zamieszczane w tym serwisie maja uzupelniac, a nie zastepowac kontakty pomiedzy pacjentem/osoba
korzystajaca z serwisu , a jego/jej dotychczasowym lekarzem.

Strona WOMAN II respektuje ustawe o ochronie danych osobowych - zadne informacje nie sa gromadzone bez wyraznej deklaracji

Na stronach serwisu WOMAN II nie przewidziano mozliwosci reklamowania sie