O menopauzie
Utrzymanie zdrowia
Słownik
Częste Pytania
Pomocne badania
Pomocne leczenie
Hormonalne
Niehormonalne
Alternatywne
Uaktualnienia
Linki
Kontakty
|
Wybór
hormonalnej terapii zastępczej (HTZ)
Hormonalną terapię zastępczą
stosuje mniejszość kobiet w Europie. Są one
przekonane, że korzyści płynące ze
stosowania hormonów przewyższają ryzyko z tym związane.
Uważa się, że przedłużone podawanie
estrogenu zmniejsza ryzyko ataków serca o około 50%.
Kobiety w podejmowaniu decyzji kierują się swoimi
indywidualnymi historiami jak i historiami rodzinnymi.
| Korzyści |
Zagrożenia |
- zapobiega
osteoporozie
- eliminuje
uderzenia gorąca
- podwyższa
poziom energii, nastrój i dobre samopoczucie
- zmniejsza
bezsenność
- może
zmniejszyć ryzyko choroby serca
- może
poprawić i/lub przywrócić zainteresowanie
seksem
- może
poprawić koncentrację, pamięć oraz zmniejszyć
zagrożenie chorobą Alzheimera
- może
zmniejszyć zagrożenie rakiem jelita grubego i
odbytnicy
|
- może
spowodować wystąpienie objawów przypominających
zespół pomiesiączkowy
- stosowana
przez dłuższy czas może zwiększyć ryzyko wystąpienia
raka piersi
- może
spowodować wystąpienie objawów niepożądanych,
takich jak:
krwawienie z pochwy, zatrzymanie płynów,
nudności, wypadanie włosów, bóle głowy, świąd,
wzrost ilości śluzu w szyjce oraz zmiany w rogówce
uniemożliwiające korzystanie z soczewek
kontaktowych
|
Jaka jest różnica pomiędzy hormonalną
terapią zastępczą (HTR) a estrogenową terapią zastępczą
(ETZ)?
Estrogenowa terapia zastępcza polega na przyjmowaniu wyłącznie
estrogenu, natomiast stosując hormonalną terapię zastępczą
pacjentka przyjmuje estrogen i inny hormon, progestagen. Jeśli
miałaś przeprowadzona histerektomię, twój lekarz
prawdopodobnie zaleci ci stosowanie estrogenowej terapii zastępczej.
Jeśli nie miałaś histerektomii, lekarz przepisze ci
prawdopodobnie hormonalną terapię zastępczą.
Sam estrogen może powodować przerost śluzówki
macicy, co w pewnych sytuacjach może doprowadzić do raka
macicy. Jeśli jesteś po histerektomii, nie masz macicy, tak
więc przyjmowanie samego estrogenu nie spowoduje żadnych
komplikacji. Jeśli nie miałaś histerektomii, połączenie
progestagenu z estrogenem zapobiega przerostowi śluzówki
macicy. Zdrowy tryb życia wymaga odpowiedniego odżywiania żeby
sprostać potrzebom organizmu. Wiele z tych potrzeb jest
unikalne dla kobiet, zwłaszcza w pewnych etapach życia. Zrównoważona
dieta pozwoli zapobiec lub zmniejszyć ewentualne komplikacje
związane z wieloma chorobami, takimi jak choroby serca, rak,
osteoporoza i cukrzyca. Na przykład, wapń i witamina D są
konieczne dla zbudowania i utrzymania silnych kości,
zapobiegając osteoporozie. Jest niezmiernie ważnym, aby
dieta dziewcząt i młodych kobiet zawierała zalecane ilości
wapnia i witaminy D, ponieważ masa kości przestaje zwiększać
się po okresie dojrzewania. Dorosłe kobiety także powinny
przyjmować w diecie zalecane ilości wapnia, zwłaszcza w
czasie ciąży i po menopauzie, ponieważ pierwiastek ten może
pomóc utrzymać masę kości. Należy także zdać sobie
sprawę, że żadna dieta, niezależnie od tego, ile zawiera
wapnia i witaminy D, nie jest w stanie zrekompensować skutki
niedoboru estrogenu po menopauzie. Ze względu na fakt, że
menopauza powoduje tak zasadnicze zmiany, decyzje zdrowotne
kobiet w okresie przekwitania będą miały zasadniczy wpływ
na jakość reszty życia. Tak więc menopauza stanowi
krytyczny okres, w którym kobieta i jej lekarz powinni dokonać
oceny jej stanu zdrowia i zaplanować skuteczne postępowanie
istotne dla dobrego samopoczucia, działania profilaktyczne
jak i leczenie, które może być konieczne.
Obecnie istnieje szereg możliwości uniknięcia lub
zmniejszenia wielu szkodliwych skutków niedoboru estrogenu,
lecz wiele kobiet nie zdaje sobie z nich sprawy. W
konsekwencji tracą one okazję do podjęcia kroków pozwalających
im na zachowanie zdrowia i niezależności.
Osiąganie optymalnego zdrowia.
Nie istnieją żadne gotowe recepty ani uniwersalne
odpowiedzi zapewniające kobietom najlepszą jakość życia w
okresie około menopauzy i późniejszym. Wprawdzie prowadzi
się na całym świecie szereg badań zmierzających do
ustalenia dokładniejszych wytycznych, dzisiejsze kobiety muszą
same - wraz z pomocą swoich lekarzy - ocenić własny stan
zdrowia oraz czynniki ryzyka, które mogą doprowadzić do
wystąpienia chorób w latach późniejszych. Jeśli konieczne
jest leczenie, istnieje szereg dostępnych możliwości do
wyboru: zmiana stylu życia, ogólnodostępne środki
terapeutyczne oraz terapie przepisywane przez lekarza.
Zdrowy styl życia.
Zdrowy tryb życia może mieć ogromny wpływ na stan
zdrowia. Palenie jest jedną z najważniejszych możliwych do
uniknięcia przyczyn wielu chorób i przedwczesnej śmierci;
kobiety palące powinny koniecznie porzucić swój nałóg. Ważną
rolę odgrywają także ćwiczenia fizyczne, tak jak i zdrowa
dieta zawierająca odpowiednie ilości witaminy E, witaminy B
i kwasu foliowego, a także witaminy D i wapnia potrzebnych kościom.
Utrzymanie prawidłowej wagi i umiejętność radzenia sobie
ze stresem są dodatkowymi czynnikami przyczyniającymi się
do utrzymania zdrowia.
Ogólnodostępne środki terapeutyczne.
Środki kupowane bez recepty pomagają wielu kobietom
radzić sobie z przejściowymi dolegliwościami związanymi z
menopauzą. Takie środki jak witamina E, witamina B complex,
oraz preparaty ziołowe mogą przynieść ulgę w uderzeniach
gorąca. Jednak konieczne są dalsze badania, żeby ustalić
definitywnie możliwe efekty i ryzyko związane z zażywaniem
preparatów ziołowych. Produkty spożywcze na bazie soi -
takie jak mleko sojowe, prażone orzeszki sojowe i tofu - także
mogą pomóc w uderzeniach gorąca, jak też, co udowodniono w
badaniach, zmniejszyć poziom cholesterolu (co wiąże się ze
zmniejszeniem ryzyka chorób serca).
Kobiety skarżące się na niewielką suchość pochwy mogą
stosować specjalne żele i środki nawilżające. Przy poważniejszych
zmianach, leczeniem z wyboru jest stosowanie specjalnych
preparatów zawierających estrogen (takich jak kremy czy
specjalne pierścienie) przepisanych przez lekarza.
Terapie przepisywane przez lekarza
Przepisywana przez lekarza estrogenowa terapia zastępcza
(ETZ) jest dokładnie poznanym sposobem stosowanym od ponad 50
lat w licznych dolegliwościach związanych z menopauzą. ETZ
występuje w wielu wygodnych postaciach, żeby pomóc dobrać
leczenie do indywidualnych potrzeb każdej kobiety. Gdy
estrogen jest przyjmowany w postaci tabletek doustnych,
plasterków na skórę lub zastrzyków, krąży w całym ciele
i redukuje lub całkowicie likwiduje przejściowe zmiany związane
z okresem przekwitania, takie jak uderzenia gorąca,
zaburzenia snu i suchość pochwy.
Niektóre preparaty zawierające estrogen mają udowodniony wpływ
zmniejszający osteoporozę, która jest długotrwałym
skutkiem obniżonego poziomu tego hormonu. Żeby utrzymać
mocne kości, ETZ powinna być stosowana przez cały czas od
okresu przekwitania, gdyż zaprzestanie terapii powoduje
nawrót procesu utraty masy kostnej. Ponadto, niektóre
badania sugerują, że stosując ETZ kobieta po menopauzie może
zredukować ryzyko choroby serca o 50%.
Dopochwowo stosowane preparaty zawierające estrogen przynoszą
ulgę w suchości pochwy, zapobiegają poważniejszym zmianom
w pochwie oraz działają dobroczynnie na pęcherz moczowy.
Ponieważ przy stosowaniu tego rodzaju preparatów bardzo
niewielka część estrogenu przedostaje się do krwioobiegu,
ich działanie przeciwko uderzeniom gorąca lub zapobiegające
osteoporozie i chorobom serca nie jest tak oczywiste.
Dopochwowo stosowane preparaty zawierające estrogen przynoszą
ulgę w suchości pochwy, zapobiegają poważniejszym zmianom
w pochwie oraz działają dobroczynnie na pęcherz moczowy.
Ponieważ przy stosowaniu tego rodzaju preparatów bardzo
niewielka część estrogenu przedostaje się do krwioobiegu,
ich działanie przeciwko uderzeniom gorąca lub zapobiegające
osteoporozie i chorobom serca nie jest tak oczywiste.
W przypadku kobiet po fizjologicznej menopauzie, które nie
przeszły operacji usunięcia macicy, zastosowanie
"czystej ETZ" (samego estrogenu) wiąże się ze
wzrostem ryzyka raka endometrium (warstwy śluzówki wyścielającej
macicę). Jednak gdy wraz z estrogenem stosujemy inny hormon (progestogen), ryzyko raka endometrium ulega zmniejszeniu i
równa się sytuacji, gdy kobieta nie stosuje żadnego
leczenia hormonalnego. Terapia stosująca kombinację
hormonów, estrogenu i progestogenu (w postaci progesteronu
lub syntetycznego progestogenu) jest określana terminem
hormonalnej terapii zastępczej (HTZ).
W przypadku kobiet po fizjologicznej
menopauzie, które nie przeszły operacji usunięcia macicy,
zastosowanie "czystej ETZ" (samego estrogenu) wiąże
się ze wzrostem ryzyka raka endometrium (warstwy śluzówki
wyścielającej macicę). Jednak gdy wraz z estrogenem
stosujemy inny hormon (progestogen), ryzyko raka endometrium
ulega zmniejszeniu i równa się sytuacji, gdy kobieta nie
stosuje żadnego leczenia hormonalnego. Terapia stosująca
kombinację hormonów, estrogenu i progestogenu (w postaci
progesteronu lub syntetycznego progestogenu) jest określana
terminem hormonalnej terapii zastępczej (HTZ).
Ochronne działanie progestogenu polega na zapobieganiu
narastaniu zbyt grubej warstwy śluzówki macicy, co dzieje się
pod wpływem estrogenu. U niektórych kobiet i przy
niektórych dawkach śluzówka wyścielająca macicę jest
wydalana z macicy przez pochwę. Dla niektórych kobiet to
wywołane terapią hormonalną krwawienie stanowi trudną do
zaakceptowania niedogodność, chociaż przy obecnie
stosowanych dawkach, krwawienie z czasem staje się coraz
mniejsze i często zanika całkowicie.
Oprócz ETZ, dla złagodzenia różnych przemijających skutków
przekwitania, lekarze często przepisują także takie leki
jak niskie dawki środków antykoncepcyjnych, clonidine, octan
megestrolu oraz testosteron. Istnieje też szereg innych
sposobów poza ETZ, które pozwalają zmniejszyć ryzyko
ewentualnych długoterminowych konsekwencji przedłużonego
niedoboru estrogenu, lecz nie mają one wpływu na przejściowe
dolegliwości związane z menopauzą. Gdy zmiana stylu życia
nie wystarcza, wówczas leki takie jak alendronate, calcitonin
i raloxifene mogą być pomocne w zapobieganiu osteoporozie;
istnieje także wiele leków, które pomogą zapobiegać
chorobom serca przez utrzymywanie niskich poziomów ciśnienia
krwi i cholesterolu.
Korzyści a ryzyko - Wszystkie sposoby leczenia
- nawet te ogólnodostępne bez recepty - wiążą się z
pewnym stopniem ryzyka. Na przykład, o ile progestogen
wywiera działanie ochronne przeciwko rakowi endometrium,
który może być konsekwencją etrogenowej terapii zastępczej,
z drugiej strony powoduje zatrzymanie płynów, bóle głowy i
bolesność piersi, a także niekorzystnie wpływa na nastrój
kobiet. Ważnym negatywnym skutkiem ubocznym zażywania
progestogenu może być obniżenie poziomu tzw.
"dobrego" cholesterolu (HDL), który wzrasta przy
terapii samym estrogenem. Oznacza to, że progestogen może
zmniejszyć korzystne działanie estrogenu na serce.
W niektórych badaniach łączono ETZ ze wzrostem ryzyka raka
piersi. Jednak ze względu na niewystarczającą ilość
dowodów, związek pomiędzy ETZ a rakiem piersi jest wciąż
sprawą kontrowersyjną. Być może upłynie jeszcze wiele
lat, zanim problem ten nie zostanie definitywnie rozstrzygnięty.
Jednak wielu specjalistów epidemiologów podkreśla, że dla
kobiet zagrożonych chorobami serca lub osteoporozą, korzyści
płynące ze stosowania ETZ są większe niż ewentualne zagrożenia.
Każda kobieta jest inna.
Estrogenowa terapia zastępcza (lub hormonalna terapia zastępcza,
jeśli macica nie została usunięta) jest leczeniem z wyboru
dla kobiet doświadczających przedwczesnej menopauzy
(naturalnej lub wywołanej), gdyż nie tylko zapobiega
przemijającym komplikacjom, lecz także stanowi ochronę
przed zwiększonym zagrożeniem osteoporozą i chorobą serca.
A więc kobiety, które same przechodzą przedwczesną
menopauzę, lub mają taką historię w rodzinie, powinny poważnie
rozważyć możliwość ETZ.
Jednak większość kobiet z naturalną menopauzą podejmuje
decyzję o wizycie u specjalisty w oparciu o cztery czynniki:
nasilenie przemijających dolegliwości związanych z menopauzą,
osobisty stosunek do menopauzy i przyjmowania leków,
predyspozycje do chorób serca i osteoporozy oraz ewentualne
korzyści i zagrożenia wypływające ze stosowanego leczenia.
W sprawie stosowania leków w czasie menopauzy, każda kobieta
reprezentuje inny punkt widzenia. Każda kobieta jest inna i
sama musi podejmować decyzje dotyczące jej własnego zdrowia
w oparciu o posiadaną wiedzę. Jest bardzo ważnym, żeby
wszystkie kobiety w tym okresie życia korzystały z
konsultacji z lekarzem.
Na szczęście większość kobiet w tym okresie przejściowym
dokładnie analizuje i - o ile możliwe - zmienia styl życia,
dietę, ilość ćwiczeń. Wielu przejściowym zaburzeniom, a
także zagrożeniom poważnymi chorobami w późniejszym
okresie życia można zapobiec rzucając palenie, podejmując
ćwiczenia i prawidłowo się odżywiając. Przy jednoczesnym
stosowaniu odpowiedniego leczenia większość problemów związanych
z menopauzą ulega zmniejszeniu lub ustępuje całkowicie.
Prawidłowe zarządzanie stylem życia oraz ogólnodostępne
środki lecznicze przyniosą pomoc wielu kobietom w okresie
przejściowym, które zdają sobie sprawę, że ich dolegliwości
mają charakter przejściowy i że oczekuje ich okres stabilności
i spokoju.
Estrogen
...wkrótce
Progesteron
...wkrótce
Testosteron
...wkrótce
SERM
...wkrótce
|
