 Il-Pro[ett Woman II
 Project overview
Objettivi
Network
Demo
|
Il-Pro[ett Woman II
Awtur:
A. R. Genazzani
Gynaecologist - Project Coordinator
Rivedut l-a]]ar: 21/02/2003
}afna min-nisa jg]ixu bi\ejjed biex jil]qu l-menopawsa. It-teknolo[ija moderna u x-xjenza medika [abu is-sa]]a umana drastikament 'l quddiem, spe`jalment f'pajji\i ndustrijalizzati. B]ala konsegwenza, l-aspettativa medja tal-]ajja g]an-nisa fil-pajji\i \viluppati \diedet: it-tul medju tal-]ajja tal-popolazzjoni femminili \died fl-a]]ar seklu minn 40 g]all-82 sena. L-eta medja tal-menopawsa fin-nisa tal-Punent, hija madwar 51, allura n-nisa jg]ixu kwa\i 30 sena mill-]ajja tag]hom (terz ta' ]ajja) fil-perjodu tal-menopawsa. Il-menopawsa mhix xi marda, imma tista' ti[i asso`jata ma' skomforti, min]abba sintomi b]al fwawar u disturbi fl-irqad, tnaqqis fil-kwalita tal-]ajja, u \ieda f'riskji ta' mard serju (osteoporo\i, mard tal-qalb, kan`er ta' l-imsaren, e``). Il-menopawsa teffetwa kull mara, u llum in-nisa qeg]din jg]ixu aktar fit-tul minn qabel. Sfortunatament, ]ajja itwal ma tfissirx, kwalita a]jar ta' ]ajja, g]alhekk id-de`i\jonijiet li jittie]du fil-menopawsa ikunu kwistjonijiet sinifikanti min na]a tas-sa]]a pubblika: [ie muri illi n-nefqiet asso`jati mal-konsegwenzi tal-menopawsa, ser ji\diedu fis-snin li [ejjin u li dawn jistg]u jitnaqqsu billi wie]ed jie]u ]sieb a]jar tas-sa]]a tan-nisa.
{ie rapurtat illi n-nuqqas t'informazzjoni me]tie[a u korreta hija wa]da mill-problemi kbar tan-nisa li jiffa``jaw it-tran\izzjoni tal-menopawsa u jekk l-Internet jintu\a sewwa, dan jista' jkun mezz ta' komunikazzjoni perfett g]all-pubblikazzjoni t'informazzjoni. B]alissa, il-websajts relatati mas-sa]]a huma l-iktar siti li qed ikun hemm a``ess g]alihom, u l-utenti ta' l-internet ta' sikwit jipprintjaw il-kontenut li jinstab f'dawn is-siti biex jiddiskutuh mat-tobba u l-professjonisti tas-sa]]a. Numru kbir ta' websajts b]alissa qed jittrattaw il-kwistjoni tal-menopawsa. Dawn il-websajts jistg]u jinqasmu fi tlett gruppi prin`ipali:
1.websajts li jkunu kkreati minn industriji (industriji farma`ewti`i, industriji tat-tag]mir bijomediku,...): dawn is-siti normalment joffru nformazzjoni ristretta, normalment bl-Ingli\ biss; sfortunatament kultant il-konfini bejn l-informazzjoni u r-reklamar ma jkunux daqshekk `ari;
2.websajts ikkreati minn asso`jazzjonijiet nazzjonali u nternazzjonali: il-kontenut ta' dawn is-siti jkun ta' kwalita tajba, imma sfortunatament ikun biss bl-Ingli\ jew bl-idjoma lokali;
3. websajts ikkreati minn individwi/gruppi ta' tobba/ jew nisa: din l-informazzjoni normalment tkun bl-idjoma lokali u tkun restritta u ta' kwalita baxxa.
Il-konsorzju tal-Womang]alekk dehrlu, illi kien hemm nuqqas ta' websajt Ewropea indipendenti li toffri kwalita g]olja, u kontenut verifikat bil-lingwi Ewropej kollha, dwar is-sa]]a tan-nisa in [enerali, u partikolarment il-menopaw\a, g]alhekk fil-
pro[ett Woman, pro[ett TAP im]allas mill-KE (1998-2000), din il-websajt (www.womanlab.com), , [iet ikkreata. Din issa toffri nformazzjoni ta' kwalita tajba, b'erba' lingwi, g]an-nisa u l-professjonisti tas-sa]]a. Din l-informazzjoni trid ti[i mtejjba, a[[ornata u tradotta il- -lingwi Ewropej , kollha, fi ]dan il-Woman-II.
Huwa wkoll mag]ruf sew, illi l-professjonisti tas-sa]]a qed isaqsu g]all-kontinwita ta' kura w'interazzjonijiet bejn min jipprovdi kura, u dawk li ja]dmu fil-qasam tas-sa]]a tan-nisa (tobba, [inekolo[isti, `entri tal-menopawsa).
Fid-diversi re[juni Ewropej hemm varji differenzi, [eneti`i, kulturali, fatturi ta' dieta u ambjentali, li jistg]u jinfluwenzaw il-menopawsa u l-konsegwenzi relatati mag]ha, f'termini ta' mard u mortalita, u g]alhekk f'termini ta' nefqiet individwali u so`jali. Tibdil u paragunar t'informazzjoni jista' jwassal biex ji[u idividwati l-fatturi komuni fir-re[juni Ewropej differenti. Prevenzjoni primarja effi`jenti, g]all-kaw\i li jwasslu g]all-mard u l-mortalita hija relatata ma-parte`ipazzjoni vera w'attiva minn-nisa. Din il-parte`ipazzjoni u prevenzjoni ma tnaqqasx biss in-nefqiet diretti g]all-kura tas-sa]]a, imma wkoll in-nefqiet mo]bija jew konsegwenzjali, min]abba t-trattamenti ta' mard. Ovvjament, huwa mixtieq illi wie]ed jipprevjeni l-i\vilupp ta' mard serju, mhux biss mill-punto di vista medika, imma wkoll minn dik ekonomika.
L-attenzjoni dwar il-menopawsa u il-problemi relatati ta' sa]]a qed dejjem ti\died, anke meta mhux it-tobba kollha jaqblu ma' l-u\u tat-trattamenti b]at- Terapija ta' Sostituzzjoni ta' l-Ormoni. Fil-fatt, x'u]ud mit-tobba u numru kbir ta' nisa fil-menopawsa, jikkunsidraw il-menopawsa b]ala stat naturali, u g]alhekk isostnu li m'hemm l-ebda b\onn ta' trattament. Il-ma[[oranza ta' nisa li ju\aw Terapija ta' Sostituzzjoni ta' l-Ormoni, jin]tie[u dan it-trattament biex itaffu sintomi vasomotor (fwawar, disturbi fl-irqad, deterjorazzjoni fil-funzjonijiet sesswali) u g]all-prevenzjoni ta' l-osteoporo\i. Ftit nisa biss huma konxji dwar, per e\empju, il-korrelazzjoni bejn it- Terapija ta' Sostituzzjoni ta' l-Ormoni u l-prevenzjoni ta' riskji tal-mard tal-qalb, dan min]abba li t-tobba tag]hom ]afna drabi ma jkunux informati dwar l-effetti tal-menopawsa u t-Terapija ta' Sostituzzjoni ta' l-Ormoni fuq ir-riskji marbuta mal-mard tal-qalb.
B'dawn il-kunsiderazzjonijiet huwa evidenti illi ikun hemm i\jed tag]rif fuq il-problemi tal menopawsa jekk jkun hemm i\jed informazzjoni u dettalji fuq din il-problema tan-nisa fil menopawsa fl-Ewropa u inkunu nistaw nibdlu u nqabblu l-esperjenzi ta `entri differenti. Dan joffri lin-nisa sistema ntegrata ta' persuni spe`jalizzati li jipprovdu kura tas-sa]]a.
Fl-Ewropa, fil-qasam tal-menopaw\a u t-terapiji relatati mag]ha, hemm il-]tie[a ta' provi fuq skala kbira. G]alhekk hu ne`essarju a``ess organizzat sew, b'kollaborazzjoni nternazzjonali li jiggarantixxi l-kwalita u l-kwantita me]tie[a biex jintla]aq tag]rif xjentifiku fuq ba\i soda. Permezz ta' kordinazzjoni ta' provi klini`i ddisinjati tajjeb, fuq nisa b'sa]]ithom, kif ukoll fuq popolazzjonijiet spe`ifi`i li g]andhom riskju, tista' issir ri`erka ba\ika u stimulanti, fuq livell Ewropew. Ir-ri`erkaturi jaspiraw li jsibu tag]rif konklu\iv, filwaqt li jsolvu dawk il-kwistjonijiet dwar is-sa]]a tan-nisa, li g]adhom kontroversjali.
Il- pro[ett Woman , ikkrea r- Re[istrazzjoni Elettronika dwar il-Pazjenta, (REP),
g]all-[bir ta' tag]rif, elaborazzjoni u skambju. Ir- REP dwar il- Woman [ie kkreat grazzi g]all-esperjenza klinika ta`-entri ta' referenza dwar il-Menopawsa, li w\aw teknolo[iji nnovattivi ta'Java/XML, u jirrapre\enta punt importanti fil-kreazzjoni ta' standard veru Ewropew, fil-[bir ta' tag]rif dwar il-menopawsa, l-elaborazzjoni u skambju ta din l-informazzjoni.
{ew ikkreati servizzi o]ra (Pariri u prenotamenti Online), li kkreaw ambjent mexxej, ta' kollaborazzjoni u ta' netwerk integrat
Dawn ir-ri\ultati [ia [ew ippre\entati lill-Komunita' ta' Ri`erka. Il-Bordijiet tas- EMAS,, (European Menopause and Andropause Society), iltaqg]u mal-konsorzju Woman, f'laqg]at differenti, u approvaw uffi`jalment, ir-ri\ultati tal- progett Woman, u dde`idew li jikkunsidraw ir-ri\ultati tal- Woman b]ala standard Ewropew, biex ji[i kkreat netwerk reali, fejn jin[abar it-tag]rif u l-esperjenzi b'manjiera omo[enika.
L-approvazzjoni tas- EMAS, hija akkwist mportanti ]afna u tag]ti firxa ta' ri\ultati u qbil effettiv, fi ]dan is-suq Ewropew. Numru kbir ta' msie]ba li jipproponu l-Woman II, jappartjenu fil-Bord tal- EMAS, u dan isa]]a] l-kollaborazzjoni bejn il- Woman u l- EMAS. Il-konsorzju Woman, illum qieg]ed jippjana biex jippre\enta wkoll il-pro[ett Woman fis-IMS (International Menopause Society), biex jippromovi l-istandard internazzjonali reali.
TIr-ri\ultati mil]uqa mill- Woman "lesti biex jitpo[ew fis -suq ". Numru \g]ir ta' \viluppi sussegwenti, huma me]tie[a biex ji[u applikati fis-suq Ewropew, b'su``ess is-soluzzjonijiet \viluppati fil-kuntest tal- Woman. F'dan is-sens, l-iktar attivita mportanti li trid issir, hija li nivalutaw il-prodotti u s-servizzi tal-Woman fi ]dan grupp s]i] ta' utent Ewropew.
-Konsorzju jimmira biex jakkwista vanta[[ kompetittiv bikri, fil-konfront ta' kompetituri o]ra b]al l-Istati Uniti, u l-possibilita li naqb\u l-barrieri g]all-isfruttament b'su``ess. Ix-xog]ol li jrid ji[i ffa``jat, huwa l-adattar, ikkurdar, u l-i\vilupp tar-ri\ultati [ia disponibbli fil-Woman sabiex dawn jil]qu l-b\onnijiet ta' l-utenti Ewropej.
| Tabella I: Fatturi tal-Menopaw\a li Jaffetwaw il-Kwalita tal-}ajja |
- vdisturbi vasomotor, u waqt l-irqad
- pstress psikolo[iku u emozzjonali
- lmenti [enitourinari u sesswali
- tibdil fid-dehra tal-[isem
- osteoporo\i: u[ieg] tad-dahar, ksur
- marda ta' l-Alzheimer
disease
|
References
- Riggs
BL, Wahner HW, Dunn WL, Mazess RB, Offord KP, Melton LJ
III. Differential changes in bone mineral density of the
appendicular and axial skeleton with aging. J Clin Invest
1981; 67: 328-35.
- Gambacciani
M, Spinetti A, De Simone L, Cappagli B, Maffei S, Taponeco
F, Fioretti P. The relative contribution of menopause and
aging to postmenopausal vertebral osteopenia. J Clin Endocr
Metab 1993; 77: 1148-52.
- Nilas
L, Christiansen C. The pathophysiology of peri-and postmenopausal
bone loss. Br J Obstet Gynaecol 1989; 96: 580-587.
- Wallach
S, Henneman P. Prolonged estrogen therapy in postmenopausal
women. JAMA 1959; 171: 1637.
- Lindsay
R. Estrogen therapy in the prevention and management of
osteoporosis. Am J Obstet Gynecol 1987;156: 1347.
- Gambacciani
M, Spinetti A, Taponeco F, Cappagli B, Manetti P, Piaggesi
L, Fioretti P. Longitudinal evaluation of premenopausal
vertebral bone loss: effects of a low dose oral contraceptive
preparation on bone mineral density and metabolism. Obstet
Gynecol 1994,8:392-394.
- Noteloviz
M. Osteoporosis: screening, prevention, and management.
Fertil Steril 1993; 59: 707-725.
- Bush
TL, Barrett-Connor E, Noncontraceptive estrogen use and
cardiovascular disease. Epidemiologic Reviews 1985; 7: 80-104.
- Rosenberg
L, Armstrong B, D Phil, Jick H, Myocardial infarction and
estrogen therapy in postmenopausal women. N Engl J Med 1976;
294: 1256-1259.
- Ross
RK, Paganini-Hill A, Mack TM, et al, Menopausal oestrogen
therapy and protection from death from ischeamic heart disease.
Lancet 1981; 18: 858-862.
- Henderson
BE, Ross RK, Paganini-Hill A, Mach TM. Estrogen use and
cardiovascular disease . Am J Obstet Gynecol 1986; 154:
1181-6.
- Henderson
BE, Paganini-Hill A, Ross RK. Estrogen replacement therapy
and protection from acute myocardial infarction. Am J Obstet
Gynecol 1988; 159: 312-7.
- Stampfer
MJ, Colditz GA, Willet WC, et al, Postmenopausal estrogen
therapy and cardiovascular disease : ten-year follow-up
from the Nursers' Health Study. N Engl J Med 1991; 325:
756-762.
- Session
DR, Kelly AC, Jewelewicz R. Current concepts in estrogen
replacement therapy in the menopause. Fertility and Sterility
1993; 2: 277-284.
- Mason
C A, Primary care for postreproductive women: Further thoughts
concerning steroid replacement. Am J Obstet Gynecol 1994;
170: 936-966.
- Lobo
RA, Speroff L, International consensus conference on postmenopausal
hormone therapy and the cardiovascular system. Fertil Steril
1994; 61 592-595.
|
