 Menopauze/overgang onderwerpen
 Overgangsjaren en postmenop.
Kwaliteit van leven
Osteoporose
Hartvaatziekten
Oncologie
Huid & zintuigen
Seks & seksualiteit
Psychologische symptomen
Lopende studies
Congressen
Verenigingen
Links
Neem contact met
ons op
|
De huid heeft een aantal vitale functies om het organisme te laten aanpassen aan zijn omgeving. Tot op zekere hoogte kunnen gevaren uit de omgeving zoals fysieke letsel, osmotische en basische veranderingen en excessieve warmte en lichtstimuli in bedwang gehouden worden om verdere schade aan het menselijk lichaam te voorkomen. De epidermis zorgt voor een barrière tegen bacteriële invasie terwijl de dermis door het rijke neurovasculaire netwerk kan helpen de interne lichaamstemperatuur te controleren. De menopauze lijkt een belangrijk effect te hebben op de basale anatomische componenten van de huid. Het bindweefsel, hetgeen grotendeels bestaat uit collageen type I, wordt duidelijk beïnvloed door de oestrogene status van de vrouw. Collageen type I geeft door z'n stevigheid en matige elasticiteit, een relatieve stabiliteit aan de huid, waarbij de fysieke integriteit wordt behouden en tegelijkertijd de huid z'n functie kan vervullen. Glycoaminoglycanen, een andere component van het bindweefsel, neemt door de hydroscopische eigenschappen water op en geeft een zekere hoeveelheid turgor aan de huid.
Zowel de epidermale en dermale huidlagen hebben cellulaire en bindweefsel componenten, die duidelijk beïnvloed worden door de menopauze. De dikte van de epidermis afneemt na de menopauze. Het grootste verlies wordt aangetroffen in het eerste jaar na de menopauze. Het verlies van epidermale dikte lijkt snel hersteld te worden na behandeling met HRT. Dermale dikte toont eveneens een vergelijkbare afname na de menopauze. Evenals de epidermis lijkt de dermis dikker te worden door toediening van HRT.
Behalve het bindweefsel is er ook de cellulaire component van de huid, dat hoofdzakelijk fibroblasten zijn. Het is aangetoond dat fibroblasten de oestrogeenreceptor in hun celmembraan bevatten, welke reageert op de hormonale stimulus en leidt tot de productie van diverse proteïnen vooral collageen type I.
Het gunstige effect van oestrogeen op zowel de epidermis als de dermis is onderzocht in een poging hormonale therapie te gebruiken om wondgenezing te versnellen. Preklinische onderzoeken wijzen op tegenstrijdige bevindingen over de exacte rol van oestrogeen bij wondgenezing. Dit kan het gevolg zijn van de verschillende methodologie die is toegepast. Toch is dit een sterk bewijs wijzend op een positieve rol van oestrogeen bij wondgenezing. In een recent onderzoek door Ashcroft et al bij postmenopauzale vrouwen wordt een gunstig effect van oestrogeen bij wondgenezing ondersteund. Onbehandelde postmenopauzale vrouwen hadden verminderde spiegels van collageendepositie op dag 7 en 84 na de verwonding. Daarentegen hadden postmenopauzale vrouwen die behandeld waren met HRT verhoogde spiegels van collageendepositie, gelijk aan menstruerende vrouwen.
Het is bekend dat huidatrofie optreedt als gevolg van toediening van corticosteroïden. De huiddikte bij postmenopauzale vrouwen is gebleken toe te nemen na toediening van HRT. Het is geopperd dat de gemakkelijke kneuzingen en telangectasieën die gezien worden bij corticosteroid therapie gunstig kunnen reageren op HRT.
De exacte pathologie van rimpels krijgen blijft onbekend. Met HRT is echter aangetoond dat het aantal en de diepte van rimpels verminderen. Atrofische acne littekens lijken op oestrogeenbehandeling te reageren. Iontophorese met estriol liet fotografische en klinische verbetering van acne littekens zien.
Toekomstige research gaat in de richting van oestrogeengebruik voor behandeling van chronische huidwonden. Er is de mogelijkheid van behandeling van chronische veneuze decubitus ulcers en diabetische ulcers met oestrogeen in een poging het genezingsproces te versnellen.
Het oog
Een aantal visuele aandoeningen zijn geassocieerd met de hypo-oestrogene status van de menopauze. In feite kan de oestrogeenreceptor gevonden worden in de meeste belangrijke componenten van het oog De visuele aandoeningen waarvan gedacht wordt dat deze beïnvloed worden door de hypo-oestrogene status van de menopauze zijn: leeftijdsafhankelijke maculadegeneratie, glaucoom, cataractvorming en keratoconjunctivitis sicca.
Leeftijdsafhankelijke maculadegeneratie
Leeftijdsafhankelijke maculadegeneratie is de belangrijkste oorzaak van blindheid in de westerse wereld. De oestrogeenreceptor alpha (65 kDa) is gedetecteerd in de retina van jonge menstruerende vrouwen, maar kon niet worden gevonden in de retina van mannen en postmenopauzale vrouwen. Leeftijdsafhankelijke maculadegeneratie is vaker gezien bij postmenopauzale vrouwen. Vrouwen met een vroege menopauze of met een verminderd aantal menstruatiejaren (menarche tot menopauze) hebben een grotere kans op leeftijdsafhankelijke maculadegeneratie van de retina. Macula 'gaten' en neerslagen in de retina, worden vaker gevonden bij onbehandelde postmenopauzale vrouwen ten opzichte van met hormonen behandelde postmenopauzale vrouwen. Maculadegeneratie wordt geassocieerd met vasculaire pathologie, in feite surrogaten van cardiovasculaire ziekte zoals hypertensie, roken en hypercholesterolaemie worden gewoonlijk geassocieerd met leeftijdsafhankelijke maculadegeneratie. Doppler studies hebben een afname van einddiastolische flow aangetoond en een toename van de Pourcelot resistance index van de retrobulbaire circulatie bij postmenopauzale vrouwen. Met oestrogeen behandelde vrouwen toonden een lagere vasculaire weerstand in de distale gebieden van de arteria ophthalmica.
Cataractvorming
Cataractvorming is de belangrijkste oorzaak van verminderd gezichtsvermogen in Europa en de VS. Bij vrouwen met verminderde oestrogeenblootstelling zoals in de premenopauze en bij vrouwen met een vermindering van het aantal reproductieve jaren lijkt het risico voor cataractvorming groter. Met hormoon behandelde postmenopauzale vrouwen lijken een gedeeltelijke bescherming te hebben tegen cataractvorming. Verminderingen van meer dan 49% van nucleaire vertroebeling zijn aangetoond bij huidige HRT-gebruiksters. De ophthalmische literatuur citeert reducties van de corticale en posterior subcapsulaire vertroebelingen van de lens bij postmenopauzale vrouwen die behandeld zijn met HRT. Het epithelium van de ooglens bevat de oestrogeenreceptor welke, indien gestimuleerd, zowel de functie als de anatomische componenten van de lens kan beïnvloeden.
Glaucoom
Intraoculaire druk lijkt te variëren met de oestrogene status van en vrouw. Een verslag van een casus is gepubliceerd, waarbij open hoek glaucoom zich openbaarde tijdens het lijden aan typische climacteriële symptomen. Het glaucoom reageerde op topicale ophthalmische behandeling en HRT. Echter suppletietherapie bij postmenopauzale vrouwen zonder ophthalmische aandoening vermindert de intraoculaire druk significant. Met Doppler flow studies worden veranderingen gedetecteerd van de retrobulbaire haemodynamica welke verantwoordelijk kunnen zijn voor het begin van glaucoom. HRT lijkt de retrobulbaire haemodynamica gunstig te beïnvloeden.
Keratoconjunctivitis sicca
Zowel de lacrimale klier als de conjunctiva bezitten receptoren die reageren op geslachtssteroïden. Preklinische studies laten een hoge concentratie van oestrogeenreceptoren zien in de lacrimale klier. Ongunstige morfologische veranderingen in de conjunctiva zijn geconstateerd in verhouding tot de duur van de postmenopauze. Een ophthalmische aandoening genoemd postmenopauzale keratoconjunctivities sicca houdt verband met de menopauze en leidt tot ernstige morfologische veranderingen van het corneale epithelium. Deze morfologische veranderingen lijken de reageren op HRT. Echter vermeld moet worden dat sommige onderzoeken een verslechterend effect op de traanfilm bij postmenopauzale vrouwen die behandeld worden met HRT laten zien.
Het oor
Evenwicht
Studies laten zien dat het evenwicht negatief beïnvloed wordt bij postmenopauzale vrouwen. Het evenwicht is belangrijk om vallen te voorkomen en mogelijk een fractuur. Deze negatieve effecten op het evenwicht lijken het slechts bij vrouwen met ernstige vasomotore symptomen. Vrouwen zonder vasomotore symptomen lijken niet te lijden aan evenwichtproblemen. Recente literatuur laat zien dat in het geval van postmenopauzale vrouwen met ernstige vasomotore symptomen de problemen met het evenwicht niet lijken te reageren op HRT.
Gehoor
Het is gebleken dat de oestrogeen alpha en beta receptor een unieke verdeling heeft in de auditieve banen en in de water en elektrolyten regulerende gebieden. Traditioneel zijn de orale anticontraceptie pil en zwangerschap geassocieerd met sensorineuraal gehoorverlies en vrouwen met otosclerose lijken te verslechteren tijdens zwangerschap. Preklinische studies met het muis model van de ziekte van Turner laten de aanwezigheid van gehoorverlies zien in combinatie met totale afwezigheid van oestrogeen als gevolg van notariële dysgenesie. Vrouwen met het syndroom van Turner hebben een verminderd gehoor bij ongeveer 40% van de gevallen. HRT gegeven aan vrouwen met het syndroom van Turner leidde niet tot verslechtering van het gehoor. Slechts een geval van plotseling sensorineuraal gehoorverlies en tinnitus na de toediening van HRT is geciteerd in de literatuur. De door het ovarium gereguleerde vasculaire effecten hebben een positieve invloed op de cochleaire bloedstroom, die de gehoorfunctie beïnvloedt.
Mond
Smaak
Veranderingen in de functie van smaakpapillen en neurale netwerken treden op als gevolg van de menopauze. Dit effect op smaak en neuronale functie leidt tot een nadelige verandering van de smaaksensatie. Preklinische studies lieten zien dat geövariectomiseerde ratten een opmerkelijk verschillende smaakrespons hebben vergeleken met geövariectomiseerde ratten, die met oestrogeen behandeld zijn. Smaakveranderingen worden ook door de menopauze veranderd als gevolg van een verminderde speekselproductie, dysesthesie en atrofische gingivitis. Bovendien wordt het smaakgevoel verder gecompliceerd door postmenopauzale osteoporose van de kaak, tandcariës en peridontitis.
REFERENTIES:
De huid
Raurano L, Punnonen R. Wirking einer oraler estrogentherapie mit oestrolsuccinat auf die haut hestieter. (Effect of oral estrogen treatment with estriol succinate on the skin of castrated women). Z Haut Giehlechtskr 1969; 44:463-70
Punnonen R. On the effect of castration and peroral estrogen therapy on the skin. Acta Obst-Gynecol Scand 1971: 9; 32.
Brincat M, Moniz E, Studd JW, Darbury AJ, Mago S A, Cooper D. Sex hormones and skin collagen content in postmenopausal women.
Br Med J. (Clin Med Ed) 1983; 287; 1337-8
Brincat M, Galea R. The Skin and Hormone Replacement Therapy. In Hormone Replacement Therapy and the Skin. Ed. Brincat M.P. Parthenon Publishing London, 2001; Chp. 1 Pg 1-19.
Henry F, Pierard Franchimont C, Cannersburgh. G, Pierard G F. Age related changes in facial skin contour on rheology. J Ann Geriatr Sec.1997; 45; 220-2.
Schmidt JB, Binder M, Macheiner W, Breiglmayer C. New treatment of atrophic acne scan by iontophoresis with estriol and tretoin.
Int J Dermatol 1995; 34 ; 53-7
Ashcroft GS, Dodsworth J, Van Boxtel et al. Estrogen accelerates cutaneous wound healing associated with increase in TGF beta 1 levels.
Nature Med 1997; 3 ;1209-15.
Calvin M and Young S R. Estrogens and wound healing. In Hormone Replacement Therapy and the Skin. Brincat M.P. Ed. 2002 Chp 12 pg 155-169.
Het oog
Age-related macular degeneration
Ogueta SB; Schwartz SD; Yamashita CK; Farber D B. Estrogen receptor in the human eye: influence of gender and age on gene expression.
Invest-Ophthalmol-Vis-Sci. 1999 Aug; 40 (9): 1906-11
Snow, -K-K; Seddon, -J-M Do age-related mascular degeneration and cardiovascular disease share common antecedents?
Ophthalmic_Epidemiol. 1999 Jun; 6 (2): 125-43
Lang Y, Lang N, Ben-Ami, Garzozi H The effects of hormone replacement therapy (HRT) on the human eye
Harefuah, 141 (3): 287-91, 313, 312 2002
Atilla H, Arslanpen A, BatioA Ylu F, Eryilmaz T, AytaA S, Ozcan H, Kurtay G Effect of homone replacement therapy on ocular hemodynamics in postmenopausal women.
Eur J Phthalmol, 11 (3) : 277-80
LaA in S, OruA S, Karaca S, KusA u K, Koyuncu F, Uyar Y, Caglar H.Assessment of the effectiveness of postmenopausal tibolone therapy on neural functions by measuring visual evoked potentials: a placebo-controlled study.
Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol, 98 (1) : 72-6 2001
Perkins Stephen L; Kim JE; Pollack, John S Merrill, Pauline T Clinical characteristics of central serous chorioretinopathy in women.
Ophthalmology. 2002 Feb; 109 (2) : 262-6
Harris A; Harris M; Biller J; Garzozi H; Zarft D; Ciulla TA; Martin B Aging effects the retrobular circulation differently in women and men
Arch Ophthalmol. 2000 Aug; 118 (8) : 1076-80
Wickham LA; Gao J; Toda I; Rocha EM; Ono M; Sullivan DA Identification of androgen, estrogen and progesterone receptor mRNAa in the eye. Acta Ophthalmol Scand. 2000; 78 (2) : 146-53
Anonymous Risk factors for idiopathic macular holes. The Eye disease Case-Control Study Group. Am J Ophthalmol. 1994 Dec 15; 118 (6) : 754-61
Smith, -W; Mitchell, -P; Wang,-J-J Gender, oestrogen, hormone replacement and age-related macular degeneration: results from the Blue Mountains Eye Study.
Aust-N-Z-J-Ophthalmol. 1997 May; 25 Suppl 1: s13-5
Anonymous Risk factors for neovascular age-related macular degeneration. The Eye Disease Case-Control Study Group.
Arch-Ophthalmol. 1992 Dec; 110 (12) : 1701-8
Cataract vorming
Klein BE; Klein R; Ritter L-Is there evidence of an estrogen effect on age-related lens opacities? The Beaver Dam Eye Study.
Serrander, -A-M; Peek, -K-E Changes in contact lens comfort related to the menstrual cycle and menopause. A review of Articles.
J Am Optom Assoc. 1993 Mar;64 (3) : 162-6
Cumming RG; Mitchell P. Hormone replacement therapy, reproductive factors, and catarct. The Blue Mountains Eye Study. Am J E
pidemiol. 1997 Feb 1; 145 (3) : 242-9
Weintraub JM, Taylor A, Jacques P, Willett WC, Rosner B, Colditz GA, Chylack LT, Hankinson SE. Postmenopausal hormone use and lens opacities.
Ophthalmic Epidemiol, 2002 9 (3): 179-90
Younan C, Mitchell P, Cumming RG, Panchapakesan J, Rochtchina E, Hales AM. Hormone replacement therapy, reproductive factors and the incidence of cataract and cataract surgery: The Blue Mountains Eye Study.
Am J Epidemiol, 155 (11): 2002 997-106
Worzala K, Hiller R, Sperduto RD, Mutalik K, Murabito JM, Moskowitz M, D'Agostino RB, Wilson PW. Postmenopausal estrogen use, type of menopause, and lens opacities: the Framingham studies.
Arch Intern Med, 161 (11) : 1448-54 2001
Freeman EE; Munoz B; Schein OD; West SK. Hormone replacement therapy and lens opacities: the Salisbury Eye Evaluation project.
Arch-Ophthalmol. 2001 Nov; 119 (11) : 1687-92
Glaucoom
References:
Sator, MO; Akramian J; Joura EA; Nessmann A; Wedrich A; Gruber D; Metka M; Huber JC. Reduction of intraocular pressure in a glaucoma patient undergoing hormone replacement therapy.
Maturitas. 1998 May 20; 29(1): 93-5
Sator MO; Joura EA; Frigo P; Kurz C; Metka M; Hommer A; Huber JC Hormone replacement therapy and intraocular pressure.
Maturitas. 1997 Sept; 28(1): 55-8
HarrisYitzhak M; Harris A; Ben Refael Z; Zarfati D; Garzozi HJ; Martin BJ Estrogen-replacement therapy: effects on retrobulbar hemodynamics.
Am-J-Ophthalmol. 2000 May; 129(5): 623-8
Keratoconjunctivitis sicca
OkoA A, Jurowski P, GoAR The influence of the hormonal replacement therapy on conjunctival epithelium morphology among peri- and postmenopausal women.
Klin Oczna, 103(4-6): 183-6 2001
OkoA, A, Jurowski P, GoAR. The influence of the hormonal replacement therapy on the amount and stability of the tear filmamong peri- and postmenopausal women.
Klin Oczna, 103(4-6): 177-81 2001
Schaumberg DA; Buring JE; Sullivan DA; Dana MR Hormone replacement therapy and dry eye syndrome.
JAMA. 2001 Nov 7; 286(17): 2114-9
Vecsei PV; Kircher K; Kaminski S; Nagel G; Breitenecker G; Kohlberger PD Immunohistochemical detection of estrogen and progesterone receptor in human cornea.
Maturitas. 2000 Oct 31; 36(3): 169-72
Sullivan DA; Edwards JA; Wickham LA; Pena JD; Gao J; Ono M; Kelleher RS Identification and endocrine control of sex steroid binding sites in the lacrimal gland.
Curr-Eye-Res. 1996 Mar; 15(3): 279-91
Het oor
Postural balance
Ekblad S; Bergendahl A; Enler P; Ledin T; Mollen C; Hammar M Estrogen effects on postural balance in postmenopausal women without vasomotor symptoms: a randomised masked trial.
Source Obstetrics and Gynaecology, 95(2):278-283 2000
Ekblad S; Bergendahl A; Enler P; Ledin T; Mollen C; Hammar M Disturbance in postural balance are common in postmenopausal women with vasomotor symptoms.
Climacteric. 2000 Sept; 3(3): 192-8
Horen
Hultcrantz M; Stenberg AE; Fransson A; Canlon B Characterization of hearing in an X, O 'Turner mouse'.
Hear-Res. 2000 May; 143 (1-2): 182-8
Landin-Wilhelmsen K; Bryman I; Windh M; Wilhelmsen L Osteoporosis and fractures in Turner syndrome-importance of growth promoting and oestrogen therapy.
Clin-Endocrinol-(Oxf). 1999 Oct; 51(4): 497-502.
Stenberg AE; Wang H; Sahlin L; HultcrantzM Mapping of estrogen receptors alpha and beta in the inner ear of mouse and rat.
Hear-Res. 1999 Oct; 136(1-2): 29-34
Stenberg AE; Wang H Fish J, Schrott Fischer A, Sahlin L, Hultcrantz M Estrogen receptors in the normal adult and developing human inner ear and in Turner's syndrome.
Hear-Res. 157(1-2):87-92 2001
Strachan D Sudden sensorineural deafness and hormone replacement therapy
J-Laryngol-Otol. 1996 Dec; 110(12): 1148-50
Sylven L; Hagenfeldt K; Brondum-Nielsen K; von-Schoultz B Middle-aged women with Turner's syndrome. Medical status, hormonal treatment and social life.
Acta-Endocrinol-(Copenh). 1991 Oct; 125(4): 359-65
Laugel GR; Dengerink HA; Wright JW Ovarian steroid and vasoconstrictor effects on cochlear blood flow.
Hear-Res. 1987 Dec 31; 31(3): 245-51
Mond
Smaak
Eriedlander AH The physiology, medical management and oral implications of menopause.
J-Am-Dent-Assoc. 2002 Jan; 133(1): 73-81
Clarke SN; Ossenkopp KP Hormone replacement modifies cholecystokinin-induced changes in sucrose palatability in ovariectomized rats.
Peptides. 1998; 19(6): 977-85
|
